Wat is voor jou van waarde?

Om te weten wie je kind is, zul je moeten weten wie je zelf bent.

Wie je bent als opvoeder wordt bepaald door jouw persoonlijke waarden en overtuigingen. Gaan dingen in het groeps- en/of gezinsleven niet helemaal zoals je het graag zou zien, kijk dan allereerst naar welke waarden voor jou het belangrijkst zijn.

Welke waarde wordt hier aangetast?

Schrijf de vier waarden die voor jou het belangrijkste zijn een op een stuk papier. Zet ze in volgorde van belangrijkheid. Vraag je dan vervolgens af welke waarde er op zo’n moment wordt aangetast. Schrijf dit erbij.

Hoe komt het dat dit gebeurt of dat je dit laat gebeuren? Ook dat schrijf je op.

Welke overtuiging met betrekking tot jouw rol als opvoeder over opvoeding of gezinsleven houdt je tegen om die waarde volledig na te leven?

Schrijf uit je hart, zet je verstand op nul, laat je hart spreken en luister…

Sta na deze oefening af en toe eens stil bij je gedachten en word je steeds meer bewust van wat er zich in je hoofd afspeelt. Welke gedachten heb je? Waar ben je van overtuigd? Door welke bril kijk je naar de wereld om je heen en naar het kind? Hoe zuiverder je kijkt, hoe beter je het kind kunt laten zijn of worden wie het is! En wat zuiver is voor jou bevindt zich in jouw HART.

“Als je blijft doen wat je altijd deed,
blijf je krijgen wat je altijd kreeg”

Verbondenheid leidt tot motivatie

De band die kinderen en volwassenen met elkaar hebben, is cruciaal voor een gezonde en optimale ontwikkeling. Een veilige, warme omgeving die explorerend gedrag waardeert, aanmoedigt en eventueel begeleidt, moedigt leerlingen aan om nieuwe dingen uit te proberen. Dit bevordert de ontwikkeling en het welbevinden.

Sociale verbondenheid – de verbondenheid met de mensen om je heen – is één van de drie psychologische basisbehoeften van een mens. Bevrediging van deze basisbehoeften leidt tot verhoogde motivatie, optimale groei en psychische gezondheid; kortom: tot lekker in je vel zitten. Zodra één van de drie ontbreekt, dalen motivatie en welbevinden en kunnen allerlei lichamelijke, psychische en gedragsproblemen ontstaan.

Hoe kinderen en volwassen met elkaar omgaan is zodoende een aspect dat op veel scholen grote aandacht krijgt. Hierbij ligt de focus veelal op het scheppen van een veilig school- en klassenklimaat.

Word je bewust van negatieve invloeden

Er zijn echter ook andere facetten dan alleen veiligheid die invloed hebben op de sociale verbondenheid die leerlingen ervaren. Facetten waarvan niet bekend is hoe zij de motivatie en het welzijn van leerlingen ongemerkt beïnvloeden.

Een subtiele maar negatieve invloed op de sociale verbondenheid wordt bijvoorbeeld veroorzaakt door :

  • Het beoordelen van de prestaties. Dit zorgt namelijk voor onderscheid tussen leerlingen. Je hoort bij de A’s of bij de B’s, bij de snelle lezers of bij de langzame. Voor leerlingen die hier gevoelig voor zijn of die vaak tot de ‘mindere’ groep behoren, kan dit hun relatie met de andere kinderen negatief beïnvloeden. Daarnaast beïnvloedt beoordelen de relatie tussen kind en beoordelaar. Zo kan het heel lastig zijn om je verbonden te voelen met de leerkracht die jou telkens niet hoger dan een E of een 4 geeft.
  • Zelfstandig werken, wanneer dit in praktijk neerkomt op ‘alleen werken’. Hierdoor wordt groepsgeoriënteerd gedrag niet aangemoedigd en is er geen positieve impuls voor de sociale verbondenheid.
  • Machtsuitoefening door de leerkracht/docent. Macht klinkt hier nogal zwaar – zeker omdat een leerkracht/docent zelden bewust zal kiezen voor machtsgebruik. Maar macht zit in heel veel kleine dingen waarbij de volwassenen het kind oplegt wat ‘moet’.

Trotseer de elementen

Kinderen beleven veel plezier aan het struinen door bos en duin. Slecht weer bestaat niet, wel ongeschikte kleding. En zingen helpt enorm om de elementen te trotseren: “Storm of regen kunnen ons niet deren!”

Het helpt ook als er een doel is, een taak waarop je je kunt richten. Zodat je thuisgekomen met gloeiende wangen en een gevoel van overwinning kunt genieten van de huiselijke warmte en een lekkere kop chocola!

Maak je eigen vuurwerk van dennenappels

De elementen trotseren, dat moeten alle kinderen af en toe meemaken. Leg bijvoorbeeld een zelfgemaakte vuurwerkvoorraad aan van dennenappels.

Neem op een winterse dag je kinderen mee het bos in om een voorraad dennenappels aan te leggen voor het kampvuur. Allemaal een zak vol. De dennenappels moeten goed droog zijn, dus laat ze zonodig een poos liggen voor je ze verder gaat bewerken.

Zie je dat de schubjes dicht zijn als ze vochtig en open zijn als ze droog zijn? Kan je de zaadjes vinden? Wie zou die schubjes eraf gebeten hebben?

Als de dennenappels droog zijn zet je een pan met resten kaarsvet in een grotere pan kokend water en laat de massa op een zacht vuur smelten. Vanzelfsprekend laat je de kinderen hier niet mee alleen en ligt er een deksel en een branddeken klaar voor als er ondanks je zorgvuldigheid toch iets misgaat.

Zodra het kaarsvet vloeibaar is zet je de pan middenin de kring op de grond. Niet op een tafel! Die kan omvallen als de kinderen erop leunen. Een oude deken of krantenpapier erom voorkomt dat je je vingers aan de hete pan brandt. Iedereen pakt nu met een tang dennenappels en doopt die in het kaarsvet. Leg ze op kranten of keukenpapier te drogen.

Voor het eerstvolgende kampvuur heb je nu fantastische ‘lucifers’ met een prachtig knetterend effect. Zorg voor voldoende afstand door de kinderen op redelijke afstand van het vuur te laten zitten.

Ik kan het donker verlichten

De dagen worden in deze tijd van het jaar steeds korter, de nachten langer. Langzaam bewegen we ons naar de kortste dag van het jaar: de dag waarop de zon haar laagste stand bereikt. Tijd om ons innerlijk licht te ontsteken!

Een erg mooie manier om dat te doen is lopen door ‘de lichttuin’. Onbewust wordt hierbij de symbolische kracht van de spiraal (het steeds doorgaan van buiten naar binnen en van binnen weer naar buiten) heel diep beleefd. Ook de kracht en de betovering van het ontstoken (innerlijke) licht is duidelijk voelbaar. Je ervaart dat je zelf actief moet worden en naar binnen moet gaan om het licht te ontsteken.

Maak een lichttuin om met kinderen het innerlijk licht te beleven

Leg in de donkere tuin (klas, kamer) sparrentakken in een spiraal op de grond, zó dat er een spiraalvormig paadje ontstaat. Zet een grote kaars in het middelpunt. Je kunt hem al laten branden vóór de kinderen naar het tuintje komen, of je kunt hem in het bijzijn van de kinderen laten aansteken door een als engel verkleed kind.

Nu mogen alle kinderen één voor één het tuintje binnengaan om hun eigen kaarsje (in een mooie rode appel gestoken) aan de grote kaars te ontsteken. Op de terugweg kunnen ze hun kaars ergens langs de rand zetten.

Het wordt steeds lichter in het donker door al die aangestoken kaarsjes!

Ik waardeer mezelf

Heb jij dat ook, dat opvoeden verwordt tot het opzoeken van fouten, gebreken en corrigeren wat het kind niet kan? Hoe goed bedoeld ook, het helpt het kind niet om een positief zelfbeeld te ontwikkelen. Elk kind wil namelijk graag gewaardeerd worden om wie het is.

Waarom zijn we zo geneigd om altijd naar gebreken te zoeken? Tja, waarschijnlijk ben je zelf ook zo groot gebracht en heb je nu alle stemmetjes van je opvoeders in je hoofd zitten. Ze zeggen nog steeds dat je niet deugt, het verkeerd doet, een sufferd bent… Help! Hoe zet ik ze uit?

Maak een lijstje met positieve waardering voor jezelf

Deze oefening helpt mij om vrede in mijn hoofd te krijgen en met meer met plezier naar mezelf te kijken. Misschien heb jij er ook iets aan.

Ik ga ervoor zitten en schrijf achter elkaar op wat ik van mezelf waardeer:

Ik waardeer mezelf in mijn enthousiaste zingen
Ik waardeer mezelf omdat ik het nu even niet weet.
Ik waardeer mezelf omdat ik de afwas heb gedaan
Ik waardeer mezelf omdat ik de was heb opgehangen
Ik waardeer mezelf omdat ik lekker een DVD heb gekeken

Best moeilijk, vooral in het begin. Als ik het even niet weet schrijf ik toch door, dan schrijf ik dat ik het waardeer van mezelf dat ik zo aardig voor mezelf ben :) Hiermee veeg ik al die oude zeurstemmetjes mijn hoofd uit en daarna kost het wonderwel weinig moeite om mijn kinderen weer te waarderen!

Schimmeltje Prik

Jonge kinderen hebben op Pakjesavond meestal niet het geduld om rustig te luisteren en toe te kijken als anderen hun surprises uitpakken en gedichten voorlezen. Ze willen meedoen! Alleen cadeautjes uitzoeken en overhandigen is niet voldoende.

Stop groepssurprises in de zak waarmee je meteen samen kunt spelen

Je kunt de aandacht van alle kinderen vasthouden door groepsspelen als surprises in de zak te stoppen. Oude volksspelen lenen zich hier bijzonder goed voor. Je hoeft ze alleen nog maar een beetje aan te passen door ze in sintstijl te presenteren. Zo kun je bijvoorbeeld ‘Schimmeltje prik’ spelen – de Sinterklaas variant op ‘Ezeltje prik’. Of wat dacht je van ‘taaitaai happen’?

Zoek alle benodigdheden voor het spel bij elkaar en verpak het in Sinterklaaspapier. De spelregels geef je erbij in de vorm van een gedicht, bijvoorbeeld…

Schimmeltje Prik

Sinterklaas ging eens uit rijden
Om kinderen met pakjes te verblijden.
Maar eenmaal op de hoge daken,
Toen Schimmel net een sprong moest maken
Bleef zijn staart aan een antenne haken…

Och dat arme, arme paard
Verloor daarbij zijn hele staart!
Schimmel heeft nu zo’n verdriet
En op de daken rijden doet hij niet,
Want stel dat jij hem in z’n blote billen ziet!

Schimmeltje doet graag zijn plicht,
maar zonder staart is het geen gezicht…
Dus Pietjes, help Schimmel en de goede Sint
zodat hij pakjes kan brengen naar ieder kind.
Prik de staart weer op het paard, maar…
doe het met je ogen dicht!

Doe de blinddoek voor je ogen en neem de staart in je hand. Draai dan 3x in het rond en loop naar Schimmel toe. Probeer nu de staart zo goed mogelijk terug te ‘prikken’…

Foto’s vind je hier: www.sinterklaassurprisespel.nl/surprise-tips/schimmeltje-prik/

Herinner-dingen

Ken je dat ook? Dat wanneer je boos, eenzaam of verdrietig bent je je veel beter voelt als je aan iets leuks denkt? Een moment waarin je je blij voelde, iets gezelligs samen deed? Lastig, als je overmand bent door emoties. Maar als je de geur die bij een gebeurtenis hoort opnieuw ruikt komen alle emoties van toen in een keer weer naar boven. Draai die wetenschap eens om en…

Geef je kinderen geurige herinneringen mee!

Je kunt dus bewust een koppeling maken tussen een geur en een positieve ervaring, zoals het versieren van een sinaasappel met kruidnagels. Geuren zelf hebben namelijk invloed op ons humeur. De geur van sinaasappels geeft vrolijkheid en invoelingsvermogen. De geur van kruidnagel geeft begrip voor de vergankelijkheid.

Sinaasappelpret

Benodigdheden: een goed humeur, goed gezelschap, twee sinaasappels, een doosje kruidnagels, een lint, een schaar en een schone (thee)doek.

  • Boen de sinaasappel glanzend met een schone doek. Hierdoor komt de geur van de sinaasappel vrij.
  • Knoop het lint om de sinaasappel.
  • Prik de kruidnagels in de sinaasappel.

Geniet van het resultaat terwijl je de tweede sinaasappel opeet (of versierd). Met een kopje winterthee of een geurbrander kan de herinnering later weer worden opgeroepen.

Algemene info over aromatherapie vind je op www.aromatherapie-info.nl

Ieder kind heeft een eigen klank

Als ouders zijn we diep verbonden met onze kinderen. Soms, in een moment van geluk en tevredenheid, kunnen we iets van die verbondenheid ervaren en voelen. Maar helaas raken we dat gevoel ook weer kwijt. We willen immers zo graag dat onze kinderen het goed doen in deze maatschappij! Daarbij overladen we hen vaak met tips en ideeën. En zo creëren we afstand tussen ons en die wezens, onze kinderen, die ons eigenlijk het dierbaarst zijn.

We reageren vaak op onze kinderen vanuit een overtuiging dat ze zich moeten aanpassen aan de omgeving en vergeten daarbij dat ieder mensenkind uniek is en dit ook – diep van binnen – wil blijven.

Luister naar de klanken in plaats van de woorden

Als het kind je iets vertelt, probeer dan eens naar de klank te luisteren. Luister heel goed naar wat het zegt en naar de melodie in zijn verhaal. Laat dit tot je doordringen ZONDER erop te reageren vanuit je eigen overtuigingen. In plaats daarvan antwoord je het kind met spontane klanken: klanken die opwellen uit je binnenste en die meestal betekenisloos zijn.

Het kind herkent deze ‘taal’ waarschijnlijk direct: zo heeft het immers jouw taal geleerd! En waarschijnlijk krijg je een klinkend antwoord terug! Het werkt ontspannend waardoor je heerlijk lachen kunt samen.

Lichtjes in het donker

Op de avond van 11 november wordt op veel plaatsen in ons land het Sint Maartensfeest gevierd. Martinus leefde 300 jaar na Christus. Hij was een Romeins soldaat. Op zijn 18e trof hij voor de poorten van Amiens een bedelaar. Martinus schonk de bedelaar de helft van zijn mantel. De nacht erop kreeg hij een visioen waardoor zijn leven veranderde. Het belangrijkste element van dit feest is dan ook het met elkaar delen van je rijkdom.

De kinderen lopen van oudsher met een uitgeholde knol waarin een kaarsje brandt zingend langs de deuren. In de hoop iets lekkers te krijgen dat hen door de donkere tijd heen kan helpen. Maar voor de knol versiert en wel oplicht is er heel wat aan voorafgegaan…

Begin de voorbereidingen voor Sint Maarten al in het voorjaar!

Het feest begint al in het voorjaar, als het zaad voor de rapen de grond in gaat. Voordat het zaad de aarde in gaat moet er gewerkt worden. In het nog prille voorjaar wordt de grond ontdaan van onkruid en los gemaakt. Wanneer het zaaibed klaar is trekken we voren en laten de zaadje er voorzichtig in vallen. Zo’n klein zaadje, dat daar zo’n grote koolraap uit zal groeien…

Het zaaibed is niet alleen een lekker bedje voor de koolraapplantjes maar ook voor allerlei onkruiden. We zoeken naar het onkruid met de langste wortel (kijk mij eens!), het onkruid met de mooiste bloemen (waarom heet dat eigenlijk onkruid) en proberen de rapenplantjes te ontzien (oh, jammer…toch per ongeluk eruit getrokken).

Geheimzinnig: boven de aarde de blaadjes, maar wat gebeurt er onder de aarde eigenlijk? Zou er straks echt een knol aan de bladeren zitten?

Eindelijk is het zover. De dag voor het Sint-Maartensfeest oogsten we de knollen. Hele grote, heel kleine. In sommige hebben de muizen een holletje gegeten. “Die wil ik!” “Nou ik neem deze…” “Deze is pas echt mooi…”

Nu een kapje eraf met een mooie kartelrand; met een meloenbolletjes lepel, een appelboor, mesjes en gewone lepels worden de knolletjes voorzichtig uitgehold. Een dunne wand blijft staan. Met een gutsje snijden we zon, maan en sterren.

De oudere kinderen maken Sint Maarten op zijn paard en de bedelaar. Af en toe kijken we in een donkere ruimte of het al mooi is. Van het vruchtvlees wordt een heerlijke Sint Maartenssoep gekookt.

’s Avonds in het donker loopt een lange rij kinderen, behoedzaam houden ze hun knolletje vast. Het is alsof de zomerzon het knolletje doorstraalt. Zou het lukken om het vlammetje brandende te houden?

Teamwork

Wil je met je team aan een pedagogisch klimaat bouwen waarin verbondenheid met de vijf levensgebieden toetssteen en leidraad is? Zorg dan eerst voor een gezamenlijke band en ontwikkel samen een visie waarachter iedereen zich kan scharen.

Begin met ieders achtergrond.

  • Wat is verbondenheid voor ieder?
  • Welke jeugdherinneringen spelen mee?

Zowel goede als slechte ervaringen bepalen immers je keuzes. Als je die kunt delen kan er begrip voor elkaar ontstaan. Neem kleine stapjes. Kleine aanpassingen die door ieder gedragen worden hebben meer kans van slagen dan grootse plannen die niet worden volgehouden.

Doe mee aan ons tweejarig begeleidingstraject

Je kunt je natuurlijk ook deskundig laten begeleiden. Educare heeft een tweejarig begeleidingstraject voor scholen en instellingen ontwikkeld. De bijeenkomsten zijn 3x per jaar. Voordeel is dat je dan ook profiteert van de ervaringen van de andere deelnemende instellingen.
Informatie: redactie@educare.nl

Een website van Stichting Universele Opvoeding...